ΚΕΦΑΛΑΙΟ 75 • ΣΤ' ΔΗΜΟΤΙΚΟΥ

Εμβαδόν Τραπεζίου • Μεγάλη Βάση, Μικρή Βάση & Ύψος

Ανακαλύπτουμε τον θεμελιώδη τύπο Ε = [(Β + b) · υ] : 2, βλέπουμε ζωντανά πώς δύο ίδια τραπέζια ενώνονται σε ένα πλάγιο παραλληλόγραμμο και έπειτα μετατρέπονται σε ορθογώνιο, και εξασκούμαστε στις μετατροπές μονάδων μέτρησης επιφάνειας!

Θεωρία, Απόδειξη 2 Σταδίων (Τραπέζιο ➔ Παραλληλόγραμμο ➔ Ορθογώνιο) & SVG
Δοκίμασε τις Ασκήσεις

Το Εμβαδόν Τραπεζίου σε 4 Βήματα

Από την έννοια των δύο βάσεων μέχρι τη γεωμετρική απόδειξη και τους υπολογισμούς.

ΒΗΜΑ 1Ο Τύπος

Πώς Βρίσκουμε το Εμβαδόν;

Το τραπέζιο έχει δύο παράλληλες πλευρές (τη Μεγάλη Βάση Β και τη Μικρή Βάση b) και ένα Ύψος υ:

Εμβαδόν = [(Β + b) · υ] : 2
ή σε κλασματική μορφή:Ε =(Β + b) · υ2

1. Προσθέτουμε τις δύο βάσεις: (Β + b).

2. Πολλαπλασιάζουμε το άθροισμα επί το ύψος: · υ.

3. Διαιρούμε το αποτέλεσμα με το 2: : 2.

💡 Το ύψος είναι πάντοτε η κάθετη απόσταση (90°) ανάμεσα στις δύο βάσεις, όχι οι πλάγιες πλευρές!
ΒΗΜΑ 2Γεωμετρική Απόδειξη

Γιατί Ισχύει ο Τύπος;

Η απόδειξη στηρίζεται σε δύο απλά βήματα αναδιάταξης:

1. Διπλασιασμός: Ενώνουμε ένα δεύτερο ανάποδο τραπέζιο. Σχηματίζεται πλάγιο παραλληλόγραμμο με βάση (Β + b) και ύψος υ.
2. Ορθογώνιο: Μεταφέροντας το ακριανό τρίγωνο, το παραλληλόγραμμο γίνεται ορθογώνιο με εμβαδόν (Β + b) · υ.
Επειδή χρησιμοποιήσαμε 2 τραπέζια, το ένα έχει εμβαδόν [(Β + b) · υ] : 2!((Β + b) · υ2)
⚡ Κάθε τραπέζιο είναι ακριβώς το μισό ενός παραλληλογράμμου με βάση ίση με το άθροισμα των βάσεων (Β + b)!
ΒΗΜΑ 3Είδη Τραπεζίων

Ορθογώνιο & Ισοσκελές Τραπέζιο

Ο τύπος του εμβαδού ισχύει ακριβώς ο ίδιος για όλα τα είδη τραπεζίων:

• Ορθογώνιο τραπέζιο: Έχει 2 ορθές γωνίες. Η κάθετη πλευρά του είναι ταυτόχρονα και το ύψος (υ) του!
• Ισοσκελές τραπέζιο: Οι δύο μη παράλληλες πλευρές του είναι ίσες.
• Σκαληνό τραπέζιο: Όλες οι πλευρές του έχουν διαφορετικά μήκη.
🎯 Στο ορθογώνιο τραπέζιο δεν χρειάζεται να σχεδιάσουμε ύψος: είναι έτοιμο στην κάθετη πλευρά!
ΒΗΜΑ 4Αντίστροφο Πρόβλημα

Εύρεση Ύψους ή Αθροίσματος Βάσεων

Όταν γνωρίζουμε το εμβαδόν και ψάχνουμε άγνωστη διάσταση, διπλασιάζουμε πρώτα το εμβαδόν (2 · Ε):

• Ύψος: υ = (2 · Ε) : (Β + b)ήυ =2 · ΕΒ + b
• Άθροισμα Βάσεων: (Β + b) = (2 · Ε) : υήΒ + b =2 · Ευ

Παράδειγμα: Αν Ε = 50 cm² και (Β + b) = 20 cm, τότε υ = (2 · 50) : 20 = 100 : 20 = 5 cm.

🚀 Όπως και στο τρίγωνο, διπλασιάζουμε πρώτα το εμβαδόν και μετά διαιρούμε!
🔬 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1

Πώς το Τραπέζιο Γίνεται Παραλληλόγραμμο και Ορθογώνιο; (SVG)

Σύρε την μπάρα προόδου: Στο 50% το 2ο ανάποδο τραπέζιο κουμπώνει σχηματίζοντας παραλληλόγραμμο, και στο 100% το ακριανό τρίγωνο ολισθαίνει στα δεξιά σχηματίζοντας τέλειο ορθογώνιο!

ΣΤΑΔΙΟ ΑΝΑΔΙΑΤΑΞΗΣ:0%
0% (1 Τραπέζιο)50% (Παραλληλόγραμμο)100% (Ορθογώνιο)
🔷 Στάδιο 0: Αρχικό τραπέζιο με μεγάλη βάση Β = 140 και μικρή βάση b = 70.
Συνολική Βάση: Β + b = 140 + 70 = 210 px
Εμβαδόν 2 Τραπεζίων: (Β + b) · υ: 210 · 80 = 16.800 px
Εμβαδόν 1 Τραπεζίου: [(Β + b) · υ] : 2 =210 · 802= 8.400 px
υb (μικρή)Β (μεγάλη)
Τα δύο τραπέζια φτιάχνουν ορθογώνιο με μήκος (Β + b) και πλάτος υ. Άρα το ένα τραπέζιο ισούται με [(Β + b) · υ] : 2.
📐 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2: ΥΠΟΛΟΓΙΣΤΗΣ & ΜΟΝΑΔΕΣ

Υπολογιστής Εμβαδού Τραπεζίου & Αυτόματη Μετατροπή

Άλλαξε τις δύο βάσεις (Β και b) και το ύψος σε cm για να υπολογίσεις το εμβαδόν του τραπεζίου και να δεις τις αυτόματες μετατροπές μονάδων:

ΜΕΓΑΛΗ ΒΑΣΗ (Β):12 cm
ΜΙΚΡΗ ΒΑΣΗ (B):8 cm
ΥΨΟΣ (Υ):6 cm
Άθροισμα βάσεων: Β + b = 12 + 8 = 20 cm
Γινόμενο: (Β + b) · υ = 20 · 6 = 120 cm²
• Εμβαδόν Τραπεζίου:(12 + 8) · 62= 60 cm²
ΜΕΤΑΤΡΟΠΗ ΣΕ ΑΛΛΕΣ ΜΟΝΑΔΕΣ ΕΠΙΦΑΝΕΙΑΣ
Σε cm² (Βάση υπολογισμού):60 cm²
Σε mm² (· 100):6.000 mm²
Σε dm² (: 100):
0,6 dm²(60100 dm²)
Σε m² (: 10.000):
0,006 m²(6010.000 m²)
💡 Το εμβαδόν του τραπεζίου είναι ακριβώς το μισό του αντίστοιχου παραλληλογράμμου (120 cm²).

Λυμένα Προβλήματα με Εμβαδόν Τραπεζίου

Εφαρμογές του τύπου Ε = [(Β + b) · υ] : 2 σε οικόπεδα και αγροτεμάχια.

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΤΡΑΠΕΖΙΟ ΟΙΚΟΠΕΔΟΕ = [(Β + b) · υ] : 2

Υπολογισμός Εμβαδού Οικοπέδου σε Σχήμα Τραπεζίου

Ένα οικόπεδο έχει σχήμα τραπεζίου. Η μεγάλη του βάση είναι 40 m, η μικρή του βάση είναι 25 m και η κάθετη απόσταση ανάμεσα στις δύο βάσεις (το ύψος) είναι 16 m. Οι πλάγιες πλευρές του είναι 18 m και 20 m. Ποιο είναι το εμβαδόν του οικοπέδου σε m²;

ΔΕΔΟΜΕΝΑ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΟΣ
Μεγάλη βάση (Β) 40 m
Μικρή βάση (b) 25 m
Ύψος (υ) 16 m
Βήματα Επίλυσης:
Άθροισμα βάσεων: Β + b = 40 + 25 = 65 m.
Πολλαπλασιασμός με το ύψος: 65 · 16 = 1.040 m².
Διαίρεση με το 2: 1.040 : 2 = 520 m².
💡 Οι πλάγιες πλευρές (18 m και 20 m) δεν χρησιμοποιούνται στον υπολογισμό του εμβαδού!
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΕΥΡΕΣΗ ΥΨΟΥΣ & ΣΤΡΕΜΜΑΤΑυ = (2 · Ε) : (Β + b)

Εύρεση του Ύψους σε Αγροτεμάχιο

Ένα αγρόκτημα σε σχήμα τραπεζίου έχει έκταση 1,8 στρέμματα (1.800 m²). Οι δύο παράλληλοι φράχτες του (οι βάσεις) έχουν μήκος 70 m και 50 m. Πόσο είναι το ύψος (η απόσταση ανάμεσα στους δύο φράχτες);

ΣΤΟΙΧΕΙΑ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ
Εμβαδόν (Ε) 1.800 m²
Βάσεις (Β, b) 70 m, 50 m
Τύπος ύψουςυ =2 · ΕΒ + b
Βήματα Επίλυσης:
Διπλασιάζουμε το εμβαδόν: 2 · 1.800 = 3.600 m².
Άθροισμα βάσεων: 70 + 50 = 120 m.
Υπολογισμός ύψους: 3.600 : 120 = 30 m.
⚡ Επαλήθευση: [(70 + 50) · 30] : 2 = (120 · 30) : 2 = 3.600 : 2 = 1.800 m²!
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ / ΣΥΝΗΘΗ ΛΑΘΗ ΠΟΥ ΠΡΕΠΕΙ ΝΑ ΑΠΟΦΕΥΓΕΤΕ

  • Μην ξεχνάτε τις παρενθέσεις στις βάσεις: Πρώτα προσθέτουμε τις δύο βάσεις (Β + b) και μετά πολλαπλασιάζουμε με το ύψος. Αν πολλαπλασιάσετε μόνο τη μία βάση με το ύψος, το αποτέλεσμα θα είναι λάθος.
  • Μην ξεχνάτε τη διαίρεση με το 2: Ο τύπος (Β + b) · υ υπολογίζει το εμβαδόν δύο ενωμένων τραπεζίων (παραλληλόγραμμο). Το ένα τραπέζιο απαιτεί πάντα διαίρεση με το 2.
  • Οι πλάγιες πλευρές δεν είναι ύψος: Εκτός αν το τραπέζιο είναι ορθογώνιο, οι πλάγιες κεκλιμένες πλευρές είναι πάντοτε μεγαλύτερες από το κάθετο ύψος.
  • Ίδιες μονάδες μέτρησης: Βεβαιωθείτε ότι και οι δύο βάσεις και το ύψος εκφράζονται στην ίδια μονάδα (π.χ. όλα σε m ή όλα σε cm) πριν κάνετε τις πράξεις.

Ώρα για Εξάσκηση στο Εμβαδόν Τραπεζίου!

Δοκίμασε τις δυνάμεις σου σε 12 διαδραστικές ασκήσεις με υπολογισμούς βάσεων, ύψους, εμβαδού και μετατροπές μονάδων επιφάνειας για τη ΣΤ' Δημοτικού.

🎯 ΕΝΑΡΞΗ ΑΣΚΗΣΕΩΝ