ΡΗΤΟΙ ΚΑΙ ΑΡΡΗΤΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ
Εξερευνούμε τη δεκαδική μορφή των αριθμών: πότε ένα κλάσμα δίνει πεπερασμένο δεκαδικό, τι είναι η περίοδος ενός περιοδικού αριθμού και ποιοι αριθμοί ονομάζονται άρρητοι.
1Η Δεκαδική Μορφή των Ρητών Αριθμών
Ρητός αριθμός (σύνολο ℚ) ονομάζεται κάθε αριθμός που μπορεί να παρασταθεί ως κλάσμα αβ, όπου α ακέραιος και β φυσικός διάφορος του μηδενός (β ≠ 0).
Όταν διαιρέσουμε τον αριθμητή με τον παρονομαστή ενός κλάσματος, προκύπτει πάντοτε μία από τις δύο παρακάτω μορφές:
Η διαίρεση τελειώνει (υπόλοιπο 0). Συμβαίνει όταν ο παρονομαστής του ανάγωγου κλάσματος αναλύεται σε πρώτους παράγοντες που περιέχουν μόνο το 2, μόνο το 5 ή και τα δύο.
Η διαίρεση δεν τελειώνει ποτέ, αλλά ένα ψηφίο ή μια ομάδα ψηφίων επαναλαμβάνεται επ' άπειρον. Συμβαίνει όταν ο παρονομαστής περιέχει κι άλλους πρώτους παράγοντες (π.χ. 3, 7, 11).
ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΠΕΡΙΟΔΟΣ ΚΑΙ ΠΩΣ ΣΥΜΒΟΛΙΖΕΤΑΙ;
Περίοδος ενός περιοδικού δεκαδικού αριθμού ονομάζεται το ψηφίο ή η ομάδα των ψηφίων που επαναλαμβάνεται επ' άπειρον.
Αντί να γράφουμε αποσιωπητικά (...), τοποθετούμε μια οριζόντια γραμμή πάνω από την περίοδο:
- Καθαρός (Απλός) Περιοδικός: Η περίοδος αρχίζει αμέσως μετά την υποδιαστολή, π.χ. 0,6̄ ή 2,15̄.
- Μικτός Περιοδικός: Υπάρχει μη περιοδικό μέρος πριν ξεκινήσει η περίοδος, π.χ. 0,16̄ (το 1 είναι μη περιοδικό, το 6 είναι η περίοδος).
2🛠️ Εργαστήριο 1: Μετατροπέας Κλάσματος σε Δεκαδικό & Ανιχνευτής Περιόδου
Γράψε έναν αριθμητή και έναν παρονομαστή ή διάλεξε ένα έτοιμο παράδειγμα για να δεις τη μετατροπή του κλάσματος σε δεκαδικό και την αυτόματη ανίχνευση της περιόδου:
3Άρρητοι Αριθμοί & Το Σύνολο των Πραγματικών Αριθμών
Άρρητος αριθμός ονομάζεται κάθε αριθμός που δεν μπορεί να παρασταθεί ως κλάσμα ακεραίων.
Η δεκαδική του αναπαράσταση έχει άπειρα δεκαδικά ψηφία χωρίς καμία περίοδο (δεν επαναλαμβάνεται σταθερή ομάδα ψηφίων).
- 2= 1,4142135623... (η διαγώνιος τετραγώνου πλευράς 1)
- 3= 1,7320508075...
- 5= 2,2360679774...
- π= 3,1415926535... (ο λόγος μήκους κύκλου προς διάμετρο)
ΤΟ ΣΥΝΟΛΟ ΤΩΝ ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ (ℝ)
Όλοι οι ρητοί αριθμοί μαζί με όλους τους άρρητους αριθμούς αποτελούν το σύνολο των Πραγματικών Αριθμών (ℝ):
4🛠️ Εργαστήριο 2: Ταξινομητής Αριθμών (Ρητός ή Άρρητος;)
Επίλεξε έναν αριθμό για να εξετάσεις αν ανήκει στους Ρητούς (ℚ) ή στους Άρρητους και δες την αναλυτική αιτιολόγηση: