ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12 • Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ

Αξονική Συμμετρία στο Σύστημα Αξόνων & Σχήματα με Άξονα Συμμετρίας

Μάθετε πώς αλλάζουν οι συντεταγμένες ενός σημείου Μ(x, y) όταν το ανακλάμε ως προς τον άξονα x'x ή τον άξονα y'y, και διπλώστε διαδραστικά τα βασικά γεωμετρικά σχήματα κατά μήκος των αξόνων συμμετρίας τους!

1

Συμμετρικό Σημείου ως προς τον Άξονα x'x

Όταν ανακλούμε ένα σημείο Μ(x, y) ως προς τον οριζόντιο άξονα x'x, η τετμημένη (x) μένει ίδια, ενώ η τεταγμένη (y) γίνεται αντίθετη:

Μ(x, y) ──(άξονας x'x)──▶ Μ₁(x, -y)
Παραδείγματα:
• Το συμμετρικό του Α(3, 4) ως προς τον x'x είναι το Α₁(3, -4).
• Το συμμετρικό του Β(-2, -5) ως προς τον x'x είναι το Β₁(-2, 5).
• Αν ένα σημείο Κ(4, 0) βρίσκεται πάνω στον x'x, το συμμετρικό του είναι το ίδιο το Κ(4, 0).
2

Συμμετρικό Σημείου ως προς τον Άξονα y'y

Όταν ανακλούμε ένα σημείο Μ(x, y) ως προς τον κατακόρυφο άξονα y'y, η τεταγμένη (y) μένει ίδια, ενώ η τετμημένη (x) γίνεται αντίθετη:

Μ(x, y) ──(άξονας y'y)──▶ Μ₂(-x, y)
Παραδείγματα:
• Το συμμετρικό του Α(3, 4) ως προς τον y'y είναι το Α₂(-3, 4).
• Το συμμετρικό του Β(-2, -5) ως προς τον y'y είναι το Β₂(2, -5).
• Αν ένα σημείο Λ(0, -3) βρίσκεται πάνω στον y'y, το συμμετρικό του είναι το ίδιο το Λ(0, -3).
3

Συμμετρικά Σχημάτων στο Σύστημα Αξόνων

Για να σχεδιάσουμε το συμμετρικό ενός πολυγώνου (π.χ. τριγώνου ΑΒΓ) ως προς τον άξονα x'x ή τον y'y:

1. Βρίσκουμε τις συμμετρικές συντεταγμένες κάθε κορυφής Α, Β, Γ.
2. Τοποθετούμε τις νέες κορυφές Α', Β', Γ' στο καρτεσιανό επίπεδο.
3. Ενώνουμε τις νέες κορυφές με ευθύγραμμα τμήματα — το νέο σχήμα Α'Β'Γ' είναι ίσο με το αρχικό ΑΒΓ (διατηρεί πλευρές, γωνίες και εμβαδόν).
4

Σχήματα με Άξονα Συμμετρίας & Αναδίπλωση

Μια ευθεία (ε) είναι άξονας συμμετρίας ενός σχήματος Σ αν, όταν διπλώσουμε το επίπεδο κατά μήκος της (ε), το ένα μισό του σχήματος πέφτει και καλύπτει ακριβώς το άλλο μισό:

• 1 Άξονας: Ισοσκελές τρίγωνο, ισοσκελές τραπέζιο, γωνία.
• 2 Άξονες: Ευθύγραμμο τμήμα, ορθογώνιο (μεσοκάθετοι πλευρών), ρόμβος (διαγώνιοι).
• 3 Άξονες: Ισόπλευρο τρίγωνο • 4 Άξονες: Τετράγωνο.
• Άπειροι Άξονες: Κύκλος (Ο, ρ) • 0 Άξονες: Σκαληνό τρίγωνο, γενικό παραλληλόγραμμο.
📐 ΔΙΑΔΡΑΣΤΙΚΟ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Μέρος Α: Σύστημα Αξόνων & Μέρος Β: Δίπλωμα Βασικών Σχημάτων

ΜΕΡΟΣ Α: ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΑ ΣΗΜΕΙΟΥ Μ(X, Y) ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΟΝΩΝ
Τετμημένη x του σημείου Μ3
-505
Τεταγμένη y του σημείου Μ2
-404
xx'yy'ΟΜ₁(3, -2)Μ₂(-3, 2)Μ(3, 2)
Αρχικό Σημείο Μ:Μ(3, 2)
Συμμετρικό ως προς x'x (Μ₁):Μ₁(3, -2)
Συμμετρικό ως προς y'y (Μ₂):Μ₂(-3, 2)
ΜΕΡΟΣ Β: ΔΙΠΛΩΣΤΕ ΤΑ ΒΑΣΙΚΑ ΣΧΗΜΑΤΑ ΣΤΟΥΣ ΑΞΟΝΕΣ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ ΤΟΥΣ
1. ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΒΑΣΙΚΟ ΣΧΗΜΑ:
2. ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΑΞΟΝΑ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ:
3. ΜΠΑΡΑ ΑΝΑΔΙΠΛΩΣΗΣ (ΣΥΡΕΤΕ ΓΙΑ ΝΑ ΔΙΠΛΩΣΕΤΕ ΤΟ ΣΧΗΜΑ)0%
0%50%100%
Ανοιχτό σχήμα (0%) — Σύρετε τη μπάρα δεξιά για να διπλώσετε!

Λυμένα Προβλήματα Εφαρμογής

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΣΥΜΜΕΤΡΙΚΟ ΤΡΙΓΩΝΟ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΟΝΩΝ

Εύρεση συντεταγμένων συμμετρικού τριγώνου ως προς x'x και y'y

Δίνεται το τρίγωνο ΑΒΓ με κορυφές Α(2, 1), Β(5, 1) και Γ(4, 4). Να βρεθούν οι συντεταγμένες των κορυφών: α) του συμμετρικού του τριγώνου Α₁Β₁Γ₁ ως προς τον άξονα x'x και β) του συμμετρικού του τριγώνου Α₂Β₂Γ₂ ως προς τον άξονα y'y.

xyΑΒΓΑ₁Β₁Γ₁Α₂Β₂Γ₂Αρχικό τρίγωνο ΑΒΓ και τα συμμετρικά του Α₁Β₁Γ₁ (ως προς x'x) και Α₂Β₂Γ₂ (ως προς y'y)
α) Ως προς άξονα x'x
Μ(x, y) ──▶ Μ₁(x, -y)
Α₁(2, -1), Β₁(5, -1), Γ₁(4, -4)
β) Ως προς άξονα y'y
Μ(x, y) ──▶ Μ₂(-x, y)
Α₂(-2, 1), Β₂(-5, 1), Γ₂(-4, 4)
Συμπέρασμα: Και τα δύο συμμετρικά τρίγωνα είναι ίσα με το ΑΒΓ (βάση 3 μονάδες, ύψος 3 μονάδες).
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΑΝΑΓΝΩΡΙΣΗ ΑΞΟΝΑ ΣΥΜΜΕΤΡΙΑΣ ΑΠΟ ΣΥΝΤΕΤΑΓΜΕΝΕΣ

Προσδιορισμός του άξονα ανάκλασης ανάμεσα σε δύο σημεία

α) Το σημείο Ρ'(-4, 3) είναι το συμμετρικό του σημείου Ρ(4, 3) ως προς έναν από τους άξονες των συντεταγμένων. Ποιος είναι ο άξονας συμμετρίας και πόση είναι η απόσταση ΡΡ'; β) Αν ένα τετράγωνο έχει κορυφές Α(2, 2), Β(-2, 2), Γ(-2, -2) και Δ(2, -2), ποιοι είναι οι άξονες συμμετρίας του;

y'yΡ(4, 3)Ρ'(-4, 3)44Σημεία Ρ(4, 3) και Ρ'(-4, 3) συμμετρικά ως προς y'y (απόσταση 8 μονάδες)
α) Άξονας συμμετρίας Ρ & Ρ'
Ίδια τεταγμένη (y = 3), αντίθετες τετμημένες (4 και -4)
Άξονας συμμετρίας είναι ο y'y
α) Απόσταση ΡΡ'
Καθένα απέχει 4 μονάδες από τον y'y
ΡΡ' = 4 + 4 = 8 μονάδες
β) Άξονες τετραγώνου ΑΒΓΔ
Κέντρο η αρχή Ο(0, 0), πλευρές παράλληλες στους άξονες
Οι άξονες x'x, y'y και οι 2 διαγώνιοι ΑΓ, ΒΔ (4 άξονες)
Απάντηση: α) Ο άξονας y'y και ΡΡ' = 8 μονάδες. β) Οι 4 άξονες συμμετρίας του τετραγώνου.
⚠️

ΠΡΟΣΟΧΗ: ΚΛΑΣΙΚΑ ΛΑΘΗ ΣΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ ΑΞΟΝΩΝ

  • •Μην μπερδεύετε ποια συντεταγμένη αλλάζει πρόσημο: Στον άξονα x'x μένει ίδιο το x και αλλάζει το y: (x, y) → (x, -y). Στον άξονα y'y μένει ίδιο το y και αλλάζει το x: (x, y) → (-x, y).
  • •Σημεία που βρίσκονται πάνω στον άξονα ανάκλασης: Ένα σημείο (x, 0) πάνω στον x'x δεν αλλάζει στη συμμετρία ως προς x'x. Αντίστοιχα, ένα σημείο (0, y) πάνω στον y'y δεν αλλάζει στη συμμετρία ως προς y'y.
  • •Δίπλωμα σχήματος (Αναδίπλωση): Για να είναι μια ευθεία άξονας συμμετρίας, πρέπει μετά το δίπλωμα τα δύο μέρη του σχήματος να ταυτίζονται πλήρως — όχι απλώς να έχουν ίσο εμβαδόν (όπως συμβαίνει στη διαγώνιο του ορθογωνίου ή του παραλληλογράμμου).

Εμπεδώστε την Αξονική Συμμετρία στο Σύστημα Αξόνων!

Εξασκηθείτε στον υπολογισμό συμμετρικών συντεταγμένων (x, -y) και (-x, y), στην ανάλυση πολυγώνων και στους άξονες συμμετρίας σχημάτων με 12 διαδραστικές ασκήσεις.

🎯 ΞΕΚΙΝΗΣΤΕ ΤΙΣ ΑΣΚΗΣΕΙΣ