Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΓΕΩΜΕΤΡΙΑΣ 01 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ

Βασικές Γεωμετρικές Έννοιες & Σχήματα

Εξερευνούμε διαδραστικά τα θεμέλια της Ευκλείδειας Γεωμετρίας: το σημείο, την ευθεία, την ημιευθεία, το ευθύγραμμο τμήμα, το μέσο τμήματος, το επίπεδο και τις τεθλασμένες γραμμές.

1Σημείο, Ευθεία, Ημιευθεία, Ευθύγραμμο Τμήμα & Επίπεδο

1. ΣΗΜΕΙΟ

Αδιάστατο

Δεν έχει μήκος, πλάτος ή ύψος. Συμβολίζεται με κεφαλαία ελληνικά γράμματα (Α, Β, Γ, Μ...). Σημεία που ανήκουν στην ίδια ευθεία λέγονται συνευθειακά.

2. ΕΥΘΕΙΑ

Χωρίς Αρχή & Τέλος

Εκτείνεται απεριόριστα και προς τις δύο κατευθύνσεις. Από δύο σημεία Α και Β διέρχεται μία και μοναδική ευθεία (συμβολίζεται ε ή ΑΒ).

3. ΗΜΙΕΥΘΕΙΑ

Έχει Αρχή, όχι Τέλος

Ένα σημείο Ο πάνω σε μια ευθεία τη χωρίζει σε δύο αντικείμενες ημιευθείες (Οx και Οy) που έχουν κοινή αρχή το Ο.

4. ΕΥΘ. ΤΜΗΜΑ

Έχει Αρχή & Τέλος

Το κομμάτι της ευθείας ανάμεσα σε δύο σημεία Α και Β (τα άκρα του). Είναι η συντομότερη οδός που ενώνει το Α με το Β.

5. ΕΠΙΠΕΔΟ

Επιφάνεια (π)

Μια λεία επιφάνεια που εκτείνεται απεριόριστα προς κάθε κατεύθυνση. Το παριστάνουμε με ένα παραλληλόγραμμο και το συμβολίζουμε με π, ρ, σ.

🛠️ Εργαστήριο 1: Πάτησε σε κάθε έννοια για να τη δεις να ζωντανεύει πάνω στο Επίπεδο π

ΟΠΤΙΚΟΠΟΙΗΣΗ ΣΤΟ ΕΠΙΠΕΔΟ ΠΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟ ΤΜΗΜΑ ΑΒ
πyxΕυθύγραμμο Τμήμα ΑΒ (άκρα Α και Β)ΑOB
Ευθύγραμμο Τμήμα ΑΒ: Περιλαμβάνει μόνο τα σημεία της ευθείας που βρίσκονται ανάμεσα στα άκρα Α και Β. Έχει συγκεκριμένο μήκος που μπορεί να μετρηθεί!

2Απόσταση Σημείων, Μέσο Τμήματος & Σύγκριση Ευθυγράμμων Τμημάτων

ΑΠΟΣΤΑΣΗ ΣΗΜΕΙΩΝ

Μήκος Τμήματος ΑΒ

Απόσταση δύο σημείων Α και Β ονομάζεται το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ (μετράται με τον βαθμονομημένο κανόνα/χάρακα σε cm, m, km κ.λπ.).

ΜΕΣΟ ΤΜΗΜΑΤΟΣ (Μ)

Χωρισμός σε 2 Ίσα Μέρη

Μέσο ενός ευθύγραμμου τμήματος ΑΒ ονομάζεται το εσωτερικό του σημείο Μ που ισαπέχει από τα άκρα του:

ΑΜ = ΜΒ = ΑΒ2
ΣΥΓΚΡΙΣΗ ΤΜΗΜΑΤΩΝ

Μεταφορά ή Μέτρηση

Για να συγκρίνουμε δύο τμήματα ΑΒ και ΓΔ, είτε μετράμε τα μήκη τους με χάρακα είτε μεταφέρουμε με διαβήτη το ένα πάνω στο άλλο ώστε να συμπέσουν οι αρχές τους.

🛠️ Εργαστήριο 2: Μέτρηση Απόστασης ΑΒ, Αυτόματο Μέσο Μ & Σύγκριση με το ΓΔ

2
10
8
• Απόσταση ΑΒ: 10 - 2 = 8 cm
• Μέσο Μ: Χωρίζει το ΑΒ σε ΑΜ = ΜΒ = 82= 4 cm
ΒΑΘΜΟΝΟΜΗΜΕΝΟΣ ΧΑΡΑΚΑΣ & ΣΥΓΚΡΙΣΗΑΒ = ΓΔ (ΙΣΑ ΤΜΗΜΑΤΑ)
01234567891011121314ΑΜ (Μέσο)4 cm4 cmBΓΔ (8 cm)
Για να συγκρίνουμε τα τμήματα ΑΒ (8 cm) και ΓΔ (8 cm), τοποθετήσαμε την αρχή Γ πάνω από την αρχή Α: επειδή το Δ πέφτει ακριβώς πάνω στο Β, ισχύει ΑΒ = ΓΔ!

3Διαδοχικά Ευθύγραμμα Τμήματα & Τεθλασμένες Γραμμές

ΔΙΑΔΟΧΙΚΑ ΤΜΗΜΑΤΑ

Το τέλος του 1ου = Αρχή του 2ου

Δύο ή περισσότερα ευθύγραμμα τμήματα (π.χ. ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ) λέγονται διαδοχικά αν το τέλος του καθενός είναι η αρχή του επόμενου και δεν έχουν άλλα κοινά σημεία.

ΤΕΘΛΑΣΜΕΝΗ ΓΡΑΜΜΗ

Ανοιχτή ή Κλειστή

Το σχήμα που σχηματίζουν διαδοχικά τμήματα όταν δεν βρίσκονται στην ίδια ευθεία λέγεται τεθλασμένη γραμμή. Αν το τέλος του τελευταίου συμπίπτει με την αρχή του πρώτου, λέγεται κλειστή τεθλασμένη (πολύγωνο).

ΘΕΜΕΛΙΩΔΗΣ ΙΔΙΟΤΗΤΑ

Η Συντομότερη Διαδρομή

Το μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΔ που ενώνει απευθείας τα άκρα μιας τεθλασμένης γραμμής ΑΒΓΔ είναι πάντα μικρότερο από το συνολικό μήκος της τεθλασμένης:

ΑΔ < ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ

🛠️ Εργαστήριο 3: Πειραματίσου με Διαδοχικά Τμήματα & Τεθλασμένες Γραμμές

5
4
6
Συνολικό μήκος διαδοχικών τμημάτων:
L = ΑΒ + ΒΓ + ΓΔ = 5 + 4 + 6 = 15 m
ΜΟΡΦΗ ΓΡΑΜΜΗΣ (ΔΥΝΑΜΙΚΗ ΚΛΙΜΑΚΑ)ΜΗΚΟΣ: 15 M
ΑBΓΔ5 m4 m6 m
Ανοιχτή Τεθλασμένη Γραμμή ΑΒΓΔ: Τα τμήματα ΑΒ, ΒΓ και ΓΔ μεταβάλλονται ζωντανά στο σχήμα! Τα σημεία Α, Β, Γ, Δ λέγονται κορυφές και τα ΑΒ, ΒΓ, ΓΔ πλευρές της τεθλασμένης.

4Παραδείγματα με Προβλήματα

ΠΡΟΒΛΗΜΑ 1: ΜΕΣΟ ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟΥ ΤΜΗΜΑΤΟΣ

Σταθμός Ανεφοδιασμού σε Αυτοκινητόδρομο

Πάνω σε έναν ευθύγραμμο αυτοκινητόδρομο βρίσκονται με τη σειρά οι πόλεις Α, Β και Γ. Η απόσταση ΑΒ είναι 80 km και η ΒΓ είναι 40 km. Αν στο μέσο Μ της συνολικής διαδρομής ΑΓ κατασκευαστεί ένας σταθμός ανεφοδιασμού, πόσο απέχει ο σταθμός Μ από την πόλη Β;

Αναλυτική Λύση:
1. Συνολική απόσταση: ΑΓ = ΑΒ + ΒΓ = 80 + 40 = 120 km.
2. Επειδή το Μ είναι το μέσο του ΑΓ: ΑΜ = 1202= 60 km.
3. Απόσταση από την πόλη Β: ΜΒ = ΑΒ - ΑΜ = 80 - 60 = 20 km.
ΠΡΟΒΛΗΜΑ 2: ΤΕΘΛΑΣΜΕΝΗ VS ΕΥΘΥΓΡΑΜΜΟ ΤΜΗΜΑ

Εξοικονόμηση Καλωδίου Οπτικής Ίνας

Για να συνδεθεί το κτίριο Α με το κτίριο Δ, μια εταιρεία μπορεί είτε να ακολουθήσει την τεθλασμένη διαδρομή των δρόμων ΑΒ = 120 m, ΒΓ = 90 m, ΓΔ = 140 m, είτε να περάσει απευθείας υπόγειο καλώδιο κατά μήκος του ευθύγραμμου τμήματος ΑΔ = 260 m. Αν κάθε μέτρο καλωδίου κοστίζει 8 €, πόσα ευρώ εξοικονομεί με την απευθείας σύνδεση;

Αναλυτική Λύση:
1. Μήκος τεθλασμένης: L = 120 + 90 + 140 = 350 m.
2. Μήκος που εξοικονομείται: 350 - 260 = 90 m.
3. Οικονομικό όφελος: 90 · 8 = 720 €.