Α' ΓΥΜΝΑΣΙΟΥ • ΚΕΦΑΛΑΙΟ 20 • ΘΕΩΡΙΑ & ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ
ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ ΜΙΚΡΩΝ & ΜΕΓΑΛΩΝ ΑΡΙΘΜΩΝ
Μαθαίνουμε πώς να γράφουμε και να διαβάζουμε εύκολα εξαιρετικά μεγάλους ή απειροελάχιστους αριθμούς της επιστήμης, χρησιμοποιώντας τις δυνάμεις του 10 και την επιστημονική σημειογραφία.
1ΤΙ ΕΙΝΑΙ Η ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ;
Στις φυσικές επιστήμες, στην αστρονομία και στη μικροβιολογία συναντάμε συχνά αριθμούς με πάρα πολλά μηδενικά, όπως το 300.000.000 ή το 0,0000005.
Για να αποφεύγουμε τη γραφή πολλών ψηφίων, γράφουμε κάθε ρητό αριθμό σε τυποποιημένη μορφή (ή επιστημονική σημειογραφία):
α · 10kόπου 1 ≤ |α| < 10 και k ∈ ℤ
- α: α (συντελεστής): δεκαδικός αριθμός με ένα μόνο μη μηδενικό ψηφίο αριστερά από την υποδιαστολή (1 έως 9).
- 10k: 10ᵏ: δύναμη του 10 με εκθέτη ακέραιο (θετικό, μηδέν ή αρνητικό).
ΟΙ ΔΥΝΑΜΕΙΣ ΤΟΥ 10 ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ
Μεγάλοι Αριθμοί (k > 0)
101 = 10
102 = 100
103 = 1.000 (χίλια)
106 = 1.000.000 (εκατομμύριο)
Μικροί Αριθμοί (k < 0)
10-1 = 0,1 (δέκατο)
10-2 = 0,01 (εκατοστό)
10-3 = 0,001 (χιλιοστό)
10-6 = 0,000001 (εκατομμυριοστό)
2ΠΩΣ ΜΕΤΑΤΡΕΠΟΥΜΕ ΜΕΓΑΛΟΥΣ & ΜΙΚΡΟΥΣ ΑΡΙΘΜΟΥΣ
ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Α: ΜΕΓΑΛΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ (≥ 10)
Μετακίνηση Υποδιαστολής ΑΡΙΣΤΕΡΑ
- Μετακινούμε την υποδιαστολή προς τα αριστερά μέχρι να μείνει μόνο 1 μη μηδενικό ψηφίο αριστερά της.
- Μετράμε πόσες θέσεις k μετακινηθήκαμε.
- Πολλαπλασιάζουμε με το 10ᵏ (θετικός εκθέτης).
540.000 = 5,4 · 105(5 θέσεις αριστερά)
3.200.000.000 = 3,2 · 109(9 θέσεις αριστερά)
ΠΕΡΙΠΤΩΣΗ Β: ΜΙΚΡΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ (0 < X < 1)
Μετακίνηση Υποδιαστολής ΔΕΞΙΑ
- Μετακινούμε την υποδιαστολή προς τα δεξιά μέχρι να περάσει το πρώτο μη μηδενικό ψηφίο.
- Μετράμε πόσες θέσεις k μετακινηθήκαμε.
- Πολλαπλασιάζουμε με το 10⁻ᵏ (αρνητικός εκθέτης).
0,007 = 7 · 10-3(3 θέσεις δεξιά)
0,000042 = 4,2 · 10-5(5 θέσεις δεξιά)
3🛠️ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 1: ΑΥΤΟΜΑΤΟΣ ΜΕΤΑΤΡΟΠΕΑΣ ΑΡΙΘΜΩΝ ΣΕ ΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ ΜΟΡΦΗ
ΕΠΙΛΕΞΤΕ ΕΝΑ ΕΤΟΙΜΟ ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ:
ΑΠΟΤΕΛΕΣΜΑ ΜΕΤΑΤΡΟΠΗΣ1 ≤ |1,5| < 10
150000000=1,5 · 108
🔍 Πώς προέκυψε η μετατροπή:
- Συντελεστής α: Συντελεστής α: Μετακινήσαμε την υποδιαστολή ώστε να μείνει ένας αριθμός ανάμεσα στο 1 και το 10, δηλαδή το 1,5.
- Εκθέτης k: Εκθέτης k: Μετακινήσαμε την υποδιαστολή κατά 8 θέσεις προς τα αριστερά, άρα ο εκθέτης της δύναμης του 10 είναι το 8.
4🛠️ ΕΡΓΑΣΤΗΡΙΟ 2: ΠΡΑΓΜΑΤΙΚΑ ΜΕΓΕΘΗ ΣΤΟ ΣΥΜΠΑΝ
Επέλεξε ένα επιστημονικό μέγεθος για να συγκρίνεις την αναλυτική δεκαδική γραφή με την αντίστοιχη τυποποιημένη μορφή:
ΓΗ & ΚΟΣΜΟΣ • Ταχύτητα Φωτός στο ΚενόΤΥΠΟΠΟΙΗΜΕΝΗ: 3 · 108 m/s
Αναλυτική τιμή με όλα τα ψηφία:
300.000.000 m/s
Η απόλυτη μέγιστη ταχύτητα διάδοσης πληροφορίας στο Σύμπαν.